على ربانى گلپايگانى

377

درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )

عموم آنچه خداوند يا رسولش آن را پسنديده و به آن امر كرده است ، ممدوح و مقبول است . مثل اين‌كه نوعى جديد از جود و سخا يا كار پسنديده‌اى را انجام دهد ، چنين كارى داخل در عموم « من سنّ سنّة حسنة كان له أجرها و أجر من عمل بها » مىباشد . وى سپس مثال ديگرى را يادآور شده و گفته است : « از اين قسم است سخن عمر بن خطّاب كه در مورد نماز تراويح « 1 » كه به جماعت انجام مىشد گفت : « نعمت البدعة هذه » . از آنجا كه اين عمل از جمله كارهاى خير و مشمول مدح بود ، عمر آن را پسنديد ، و آن را بدعت پسنديده ناميد ، اگرچه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آن را به عنوان يك سنّت قرار نداده بود ، بلكه خود ، چند شب آن را به جا آورد ، و سپس ترك نمود ، و نيز مردم را براى به جاى آوردن آن به جماعت گرد نياورد ، و در زمان ابوبكر نيز نبود ، ولى عمر مردم را براى به جاى آوردن آن به جماعت گرد آورد ، و آنان را بر اين كار تشويق نمود . بدين جهت آن را بدعت ناميد » . ابن اثير ، سپس در صدد آن برآمده كه بدعت مزبور را از مصاديق سنّت قرار دهد ، چنان‌كه گفته است : « اين‌كار در حقيقت سنّت است ، زيرا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرموده است : « عليكم بسنّتي و سنّة الخلفاء الراشدين من بعدي » و نيز فرموده است : « و اقتدوا بالّذين من بعدي أبي بكر و عمر » . « 2 »

--> ( 1 ) - تراويح نام نوافل شب‌هاى ماه رمضان است كه اهل سنّت به جماعت به جاى مىآوردند ، از آنجا كه پس از هر چهار ركعت استراحت مىكردند آن را تراويج گويند . لسان العرب ، ج 2 ، كلمه‌ى روح . ( 2 ) - ابن اثير ، النهاية : 1 / 79 .